tVNS w terapii neurologopedycznej — jak stymulacja nerwu błędnego wspiera rehabilitację mowy?
Dzisiaj weźmiemy na tapet wykorzystanie tVNS w terapii neurologopedycznej.
tVNS (przezskórna stymulacja nerwu błędnego) nie jest jeszcze szeroko znanym i rozpowszechnionym zabiegiem w Polsce. Wielu neurologopedów nie miało jeszcze okazji wykorzystać jej w praktyce, choć w literaturze naukowej pojawia się coraz więcej informacji i dowodów na jej potencjał w terapii mowy.
Czym jest tVNS?
tVNS to nieinwazyjna metoda stymulacji nerwu błędnego za pomocą elektrod umieszczonych na uchu (małżowinie usznej) lub szyi. Nerw błędny (nervus vagus) jest jednym z najważniejszych nerwów czaszkowych, odpowiadającym za integrację sygnałów z narządów wewnętrznych i regulację funkcji autonomicznych.
Podstawy neurofizjologiczne — co się dzieje w mózgu?
Stymulacja nerwu błędnego aktywuje jądro pasma samotnego (Nucleus Tractus Solitarii, NTS) znajdującego się w rdzeniu przedłużonym. Jego funkcje są bardzo istotne dla regulowania czynności fizjologicznych organizmu. NTS odgrywa kluczową rolę w:
- integracji sygnałów z układu pokarmowego, oddechowego i sercowo-naczyniowego,
- regulacji krążeniowo-oddechowej (wpływ na rytm serca, ciśnienie tętnicze, oraz oddychanie),
- kontroli odruchów pokarmowych (regulacja głodu, sytości, połykanie, odruch kaszlowy i wymiotny),
- regulacji funkcji autonomicznych (m.in. perystaltyka, funkcje wątroby i trzustki, wydzielanie żołądkowe),
- kształtowaniu reakcji emocjonalnych poprzez połączenia z układem limbicznym.
Dodatkowo, NTS wpływa na aktywność tworu siatkowatego i miejsca sinawego (Locus Coeruleus), które odpowiada za produkcję noradrenaliny w mózgu.
Efekt?
- lepsza koncentracja,
- przyspieszone procesy uczenia się,
- zwiększona plastyczność synaptyczna.
Dlaczego tVNS ma znaczenie w neurologopedii?
tVNS poprzez wpływ na neuroprzekaźniki (noradrenalinę i acetylocholinę) oddziałuje na plastyczność mózgu w obszarach kluczowych dla mowy: zakrętu czołowego dolnego (ośrodek Broki), zakrętu skroniowego górnego (ośrodek Wernickego), kory ruchowej i przedruchowej.
W praktyce oznacza to, że powtarzane w terapii wzorce mowy mogą szybciej prowadzić do reorganizacji funkcji językowych — co ma szczególne znaczenie u pacjentów po udarach, urazach czy z afazją i jest to głównym celem pracy terapeutycznej z pacjentem neurologicznym.
Co dalej? Jak wdrożyć tVNS do praktyki?
Choć tVNS nie zastąpi klasycznej terapii logopedycznej, może być jej cennym uzupełnieniem. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej:
- obserwuj nasz blog — będziemy publikować kolejne materiały,
- skontaktuj się z nami, jeśli chcesz porozmawiać o możliwościach wdrożenia tVNS w swojej pracy.
